تشریفات بین المللی

*/ اصول رفتار بین المللی نگارنده: محمد علی معصومی بخش اول: مقدمه و تعاريف     مقدمه     شايد عموم مردم به اين نكته وقوف نداشته باشند كه تشريفات از هزاران سال پيش بخشي از زندگي روزمره را تشكيل مي‌داده است، نقاشي‌هاي بازمانده در معابد مصر نشانگر اين امر است كه مقررات مشخصي براي انجام كليه امور وجود داشته و سنگ نوشته‌ها و كنده كاري هاي موجود در خرابه های تخت جمشيد نيز حاكي از وجود نظم خاص در دربار كوروش كبير در زمينه ترتيب تقدم در 2500 سال پيش بوده است.     با گذشت زمان تشريفات دستخوش تغيير گرديده و متناسب با تحول در زندگي رسمي، تشريفات نيز دگرگون شده است. هدف نوشته حاضر ترسيم تصويري روشن از نقش تشريفات در زندگي روزمره و رسمي است و در اين رهگذر حداقل هايي از استانداردهاي موجود كه رعايت آن در جامعه بين‌الملل ضروري است مورد بررسي قرار گرفته است.     در اين نوشتار سعي شده است نظم موجود و مورد قبول در جامعه بين‌المللي تشريح و از پرداختن به تشريفات اختصاصي كشورها اجتناب گردد، بنابراين، اين نوشته تنها مورد نياز و كاربرد دستگاه ديپلماسي نيست بلكه كليه دست اندر كاراني كه بنحوي در محيط بين‌المللي فعاليت دارند مي‌توانند از اين نوشته بهره برداري نمايند. ضمن اينكه بخش‌هايي از آن در زندگي روزمره نيز كاربرد دارد و در جمع هاي كوچكتر نظير خانواده نيز مي‌تواند مورد استفاده قرار گيرد، به عبارت ديگر در بخش اول اين مجموعه حداقل‌هايي از اصول رفتاري كه رعايت آن در جوامع معمول مي‌باشد تشريح شده است و در بخش‌هاي بعدي اصول حاكم بر مناسبات رسمي مورد بررسي قرار گرفته است.     يقيناً گسترش روابط با كشورها و افزايش سطح ارتباطات با جامعه جهاني ايجاب مي‌نمايد، كارگزاران دستگاه ديپلماسي و سياستمداران به قانونمندي حاكم بر روابط بين‌الملل بخصوص در بعد رفتاري اشراف داشته و در مناسبات خود با جهان خارج حداقل آداب و آئيني كه امروز تحت عنوان كد رفتار بين‌المللي مطرح مي باشد رعايت نمايند.     اين رفتارها حاصل روند جديدي از تعامل و همكاري متقابل بين افراد، قبايل جوامع و ملت‌ها در طي قرون بوده و در تعامل بين دولت‌ها و سازمان هاي بين‌الملل به عنوان آداب و آئين تشريفات مرسوم شده است و هر كشوري متناسب با آداب و رسوم و اعتقادات خود تغييراتي را در نحوه اجراي آن فراهم نموده است.     بنابراين كد رفتار بين‌المللي و آداب و آئين تشريفات در درجه اول منحصر به روابط بين دولت ها و سازمان‌هاي بين‌المللی نيست بلكه در جوامع كوچكتر و حتي خانواده نيز كاربرد دارد و در درجه دوم رعايت اين اصول به مفهوم چشم پوشي از آداب و رسوم و سنن ملي و مذهبي نيست، بلكه مراد تلفيقي از آداب و رسوم ملي و بين‌المللي است.   الف- ريشه لغت تشريفات     در فارسي كلمه تشريفات از معادل انگليسيProtocol و معادل فرانسوي آن Protocole گرفته شده است.     كلمه پروتكل از ريشه لاتين آن Protocollum مشتق شده و به معناي كتابي است كه مدارك عمومي در آن ثبت مي‌شود و در ديپلماسي به معناي ثبت پيش نويس كنفرانس‌ها نيز بكار برده شده است. هم چنين به مفهوم شيوه‌ها و روش هايي است كه وزارت امور خارجه مي‌بايست در مكاتبات رعايت نمايد و به پيش نويس مدارك ديپلماتيك شامل موافقت نامه‌ها، قراردادها، مقاوله نامه‌ها و اعلاميه‌ها نيز اطلاق شده است.     در فرانسه، دفتر تشريفات اداره‌اي است كه مسئوليت تهيه اين اوراق و اجراي مراسم مربوطه را به عهده دارد. در انگلستان اين لغت بين اداره تشريفات و اداره معاهدات و تابعيت تقسيم شده است.   تعريف تشريفات     پروتكل، اشكال، مراسم و آدابي است كه وسيله ديپلمات ها و روساي كشورها بايد رعايت شود، همچنين نسخه اول هر قرارداد قبل از تصويب و يا پيش نويس مقدماتي هر سندي پروتكل خوانده مي‌شود.     Etiquette يا Manner عبارت است از طرز برخورد اشخاص با يكديگر در زندگي روزمره، كه در فارسي معادل ادب يا نزاكت تعبير مي‌شود، در حاليكه تشريفات Protocol و يا Ceremonial مقررات و رسومي است كه در روابط رسمي بين افرادي خاص و روي سوابق و اصولي ايجاد شده است.      تعريف جامع تر از تشريفات: مجموعه آداب و رسوم، مقررات و قوانيني كه در مراسم رسمي بين افراد و اعضاي هيات‌هاي ديپلماتيك، وزارت امور خارجه، دولت ها و در كنفرانس‌ها و مجامع بين‌المللي معمول مي‌باشد تشريفات يا Protocol گفته مي‌شود.  

آداب معاشرت والگوهای رفتاری

-نحوه معرفي و آشنايي:

يك سري قوانين اجتماعي تشريفاتي در عرف بين الملل وجود دارد كه رعايت برخي از آنها براي معرفي و آشنايي لازم است. مسئله معرفي موضوعي است كه بايد به چگونگي آن توجه داشت و دقت لازم را در اين مورد به كار برد. اينكه ما چگونه اشخاص را به هم معرفي مي كنيم و اينكه پس از معرفي شدن به ديگران برخوردمان با آنها چگونه است نشانه ميزان آگاهي ما از آداب معاشرت است.

در معرفي اشخاص به يكديگر به اين نكات توجه كنيد:

هميشه بايد كوچكتر را به بزرگتر معرفي كرد.

افرادي كه داراي سطح علمي و يا شغلي پائين تري هستند بايد به افراد مافوق معرفي گردند.

در سطوح مساوي شغلي يا علمي، جوانان به مسن‌ترها و يك شخص به دو يا چند نفر معرفي مي‌شود.

به طور كلي آقايان بايد به خانم‌ها معرفي شوند مگر در هنگام معرفي به مردي مسن و يا معرفي به يك شخصيت مهم و برجسته كه ابتدا بايد خانم‌ها معرفي شوند.

هنگام معرفي دو خانم همسن، اگر يكي از آنها مجرد مي‌باشد، بايد او را ابتدا با خانمي كه ازدواج كرده است معرفي نمايند.

در هنگام معرفي افراد همسن با يكديگر، شخصي را كه كمتر مي‌شناسيد به شخصي كه آشنايي بيشتري با او داريد معرفي كنيد.

هنگامي كه مردي به مرد ديگري كه نشسته است، معرفي مي‌شود كسي كه نشسته است بايد برخيزد و دست بدهد.

هنگام معرفي خانمي به خانم ديگر كه نشسته است برخاستن ضرورتي ندارد.

مگر آن‌كه به خانم مسني معرفي شود كه ادب حكم مي‌كند تا به عنوان احترام برخيزد.

در ميهماني‌ها ديدارها و گفتگوها و ديگر موارد مشابه براي معرفي شدن به ديگران بهتر است به ميزبان و يا اعضاي خانواده وي متوسل شويد در غير اين صورت مي‌توانيد خودتان را معرفي كنيد.

براي آشنا شدن و يا معرفي به كسي بايد نام و نام خانوادگي خود را بگوئيد.

اگر شخصي براي كاري به اداره‌اي مي‌رود و يا با مسئولي ديدار مي‌كند بايد قبل از شروع گفتگو خود را معرفي كند.

معرفي كودكان يا نوجوانان كم‌سن،بايستي ساده باشد، مي‌توانيد از نام كوچك آنها براي معرفي استفاده كنيد.

براي معرفي شخصي به چند نفر بايد با صداي بلند نام و نام خانوادگي او را اعلام كنيد.

اسامي بايد واضح اعلام شود و معرفي بايد با علاقه و صميميت توام باشد.

اگر مي‌خواهيد دو نفر را با هم آشنا كنيد بايد نام معرفي‌شوندگان را بگوئيد و نبايد آنان را مقابل هم قرار دهيد تا خود نام خود را بگويند.

پس از معرفي، افراد را وادار نكنيد تا با هم دست بدهند.

اشخاص را نبايد با اسم كوچك به ديگران معرفي كرد به خصوص اگر جواني بخواهد شخص مسني را معرفي كند.

---

در مراسم معرفي بايد مستقيم و با لبخند به كسي كه به وي معرفي مي‌شويد نگاه كرده و روبرو شويد.

كلماتي را كه افراد در ديدارها براي معرفي به كار مي‌برند، بايد دوستانه و مودبانه باشد.

در زمان معرفي، زياد خم نشويد كمي سر را پائين آوريد، گاهي يك لبخند و تكان دادن سر كافي است.

ذكر اينكه از ديدار شماخوشوقتم، ضرورتي ندارد مگر براي آن دليلي وجود داشته باشد.

در صورت آشنايي با شخصيت معروفي كه براي اولين بار او را ديده‌ايد جايز نيست كه صميمانه بگوئيد" از آشنايي شما خوشحالم" .

اگر هنگام معرفي نام يا شغل شما اشتباهاً گفته شود اشتباه را مودبانه تذكر داده و اسم و شغل خود را بگوئيد.

سعي كنيد اسم كساني را كه با آنها آشنا مي‌شويد ياد بگيريد و به خاطر بسپاريد.

در هنگام معرفي به كسي كه او را مي‌شناسيد اسم او را بگوئيد و احوال‌پرسي كنيد، زيرا اشخاص از شنيدن اسم خود خوشحال مي‌شوند.

اگر زمان معرفي نام مخاطب را فراموش كرده‌ايد نگذاريد كه متوجه شود، زيرا اين فراموشي شما را نشانه بي‌توجهي شما نسبت به خود مي‌داند. سعي كنيد ضمن صحبت نام او را به خاطر آوريد.

ادامه نوشته